Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie umowy o współpracy polsko-czeskiej na wodach granicznych

   Zgodnie z poleceniem prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r., nr SJB 4401-223/97, w sprawie interpelacji posła Czesława Śleziaka dotyczącej stanu współpracy Polski z Czechami na wodach granicznych pragnę poinformować, że współpraca ta odbywa się na podstawie umowy między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i rządem Republiki Czechosłowackiej o gospodarce wodnej na wodach granicznych z 21 marca 1958 r.    Współdziałając z ministrem spraw zagranicznych zapewniono w 1990 r. sukcesję tej umowy i zawartych na jej podstawie porozumień do czasu wynegocjowania nowej, zapewniając tym samym ciągłość współpracy na wodach granicznych z Republiką Czeską. Umowa przewiduje rozstrzyganie spraw dotyczących wód granicznych przez pełnomocników rządu RP i rządu RC. Praktycznie dokonuje się to w czasie corocznych rokowań (od 1958 r. odbyły się 34 rokowania).    Problemy techniczne, organizacyjne i inne rozwiązywane są przez wspólne grupy robocze do spraw:    - hydrologii i hydrogeologii (włączając problematykę powodziową);    - planowania;    - utrzymania, regulacji wód granicznych oraz zaopatrzenia w wodę i melioracji terenów przygranicznych;    - ochrony wód granicznych.    Ważniejsze problemy rozwiązywane aktualnie przez wyżej wymienione grupy robocze obejmują:    - wspólny, długoterminowy plan gospodarki wodnej Ścinawki, z czym wiąże się potrzeba kontynuacji przedsięwzięć służących ochronie wód przed zanieczyszczeniem na terenie całej zlewni oraz podejmowanie nowych zadań i działań mających na celu istotną poprawą jakości wód innych rzek (art. 4 umowy);    - przygotowanie materiałów niezbędnych do rozpoczęcia negocjacji międzyrządowych w sprawie budowy zbiornika Racibórz na Odrze (art. 3 i art. 5 umowy);    - realizację wspólnego programu badań hydrogeologicznych w rejonach Kudowa Zdrój nad Metują i Krzeszów - Adrszpach (art. 3 ust. 3 umowy);    - koordynację działań w dziedzinie hydrologii i hydrogeologii na wodach granicznych oraz sprawy powodziowe (art. 8 umowy);    - planowanie, realizację i dokonywanie rozliczeń robót wykonywanych, na wspólny koszt, na wodach granicznych (art. 5 ust. 2 umowy);    - utrzymywanie i konserwację urządzeń wodno-melioracyjnych na terenach przyległych do granicy państwowej (art. 5 ust. 1 umowy);    - kontynuację i doskonalenie wspólnych badań i oceny jakości wód rzek granicznych (art. 3 ust. 4 i 5 umowy).    Pragnę również podkreślić, że prawie wszystkie wody spływają z terytorium czeskiego na terytorium Polski. W tej sytuacji strona polska dąży we współpracy w szczególności do sukcesywnej poprawy wykorzystania i ochrony zasobów wód granicznych. Poprawa ta jest zauważalna, lecz jej tempo z punktu widzenia oczekiwań strony polskiej nie zawsze wystarczające. W tym zakresie obronie interesów polskich służy Porozumienie szczegółowe między pełnomocnikiem rządu Rzeczypospolitej Polskiej a pełnomocnikiem rządu Czeskiej i Słowackiej Republiki Federacyjnej do spraw gospodarki wodnej na wodach granicznych w sprawie jakości wód ważniejszych cieków granicznych, podpisane 27 kwietnia 1990 r. Porozumienie to określa normy jakości wód, które mają być osiągnięte sukcesywnie do 2010 r. Kontrola realizacji porozumienia odbywa się w okresach 5-letnich, najbliższa będzie miała miejsce w 2000 r. Oczywiście skuteczność współpracy w decydującym stopniu zależy od tego, w jakim zakresie rozwiązywane są problemy gospodarki wodnej w zlewni górnej Odry na terytorium Republiki Czeskiej. Dlatego we współpracy tej strona polska działa na rzecz jej zintensyfikowania, tak aby przynosiła ona coraz to lepsze efekty. Temu między innymi służy inicjatywa, w wyniku której w ramach Międzynarodowej Komisji Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem współpracę dwustronną rozszerzono na współpracę wielostronną, włączając do niej także RFN i Unię Europejską.    Podjęto również negocjacje w sprawie uzgodnienia nowej umowy. Przygotowano polski projekt, który posłużył za podstawę do wstępnych rozmów w tej sprawie z partnerem czeskim. Przewiduje się, że w 1998 r. rozpoczną się oficjalne negocjacje w tej sprawie, których celem będzie jak najszybsze przygotowanie nowej umowy o współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych.    Powódź 1997 r. stała się przedmiotem szczegółowej oceny w czasie ostatnich rokowań pełnomocników, które odbyły się we wrześniu 1997 r. Niezależnie od podjętych decyzji zmierzających do inwentaryzacji szkód i ich naprawienia pełnomocnicy uzgodnili potrzebę usprawnienia systemu współpracy służb hydrologicznych i technicznych odpowiedzialnych za osłonę przeciwpowodziową i utrzymanie wód granicznych obu państw. W 1998 r. zaplanowano nadzwyczajne rokowania pełnomocników w celu dokonania oceny podjętych kierunków działań zmierzających do uzgodnienia nowych zasad współpracy na odcinku przeciwdziałania i zapobiegania powodziom na wodach granicznych.    Zgodnie z decyzją ministrów ochrony środowiska Polski, Czech i Niemiec z dnia 4 sierpnia 1997 r. w ramach Międzynarodowej Komisji Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem powołano wielostronną Grupę Roboczą ˝Powódź˝. Zadaniem grupy jest przygotowanie projektu programu ochrony całej zlewni Odry przed powodziami.    Współpraca na wodach granicznych odbywa się na podstawie umów i porozumień międzypaństwowych lub międzynarodowych, a realizacja tych umów odbywa się w sposób zróżnicowany.    Generalnie w nowo zawartych po 1990 r. umowach przewiduje się ustanawianie wspólnych komisji do spraw wód granicznych, kierowanych przez współprzewodniczących nominowanych przez każdą ze stron umowy. Rozwiązanie takie zawarto w umowach z RFN, Republiką Słowacką i Ukrainą. Jest ono zgodne z Konwencją o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, której Polska jest sygnatariuszem. Rozwiązanie takie przewiduje się także w przygotowywanej umowie z Republiką Czeską.    Instytucjonalizowanie funkcji przewodniczącego komisji, o których mowa powyżej, w formie, o której wspomina pan poseł Czesław Śleziak w swojej interpelacji, nie jest konieczne, ponieważ zakres działania komisji ds. wód granicznych w praktyce należy do zakresu działania ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa.    Minister    Jan Szyszko    Warszawa, dnia 10 stycznia 1998 r.