Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie spadku pogłowia zwierzyny drobnej w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Adama Stanisława Szejnfelda w sprawie spadku pogłowia zwierzyny drobnej, przesłanej mi pismem nr SPS-0202-2192/99 z dnia 13 lipca 1999 r., uprzejmie informuję:    Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa prowadzi monitoring stanu zwierzyny, w tym zwierzyny drobnej, w oparciu o przekazywane raz w roku za pośrednictwem PJO Lasy Państwowe i Polskiego Związku Łowieckiego dane z realizacji rocznych łowieckich planów hodowlanych zawierających m.in. stan i wielkość pozyskania poszczególnych gatunków zwierząt łownych. W oparciu o tak zebrane dane potwierdza się teza o spadku populacji praktycznie wszystkich gatunków zwierzyny drobnej, poza drapieżnikami. Spadek populacji zwierzyny drobnej ma oczywiście bezpośredni wpływ na poziom pozyskania tej zwierzyny, co dokumentują załączone tabele 1 i 2. Tabela 1. Odłów zajęcy i kuropatw w sezonach łowieckich od 1980/81 - 1996/97 1980/1981 1985/1986 1990/1991 1991/1992 1992/1993 1993/1994 1994/1995 1995/1996 1996/1997 Zające 30 000 31 000 35 000 36 000 33 000 28 000 42 000 24 000 11 000 Kuropatwy 4462 1727 13 952 958 281 60 655 242 Tabela 2. Stan i odstrzał lisów, zajęcy, bażantów i kuropatw w latach 1980-1997 Lata Lisy Zające Bażanty Kuropatwy Stan Odstrzał Stan Odstrzał Stan Odstrzał Stan Odstrzał 1980 60 500 22 561 1 455 900 148 282 620 600 145 772 872 800 9986 1985 49 000 26 161 1 346 800 252 791 348 500 80 489 1 033 800 103 426 1990 55 800 29 119 1 153 800 232 415 37 000 123 737 920 200 220 777 1995 67 400 37 871 925 700 188 884 312 300 103 392 960 700 185 918 1996 81 700 47 312 822 200 111 810 289 700 68 211 819 400 71 292 1997 88 500 52 054 613 900 87 544 219 100 67 163 481 200 34 326 Razem 402 900 215 078 6 345 300 1 021 726 1 827 200 588 764 5 088 100 625 725    Stan taki nie dotyczy tylko terytorium Polski, dotyczy większości krajów Europy. Pomimo licznych badań naukowych prowadzonych w całej Europie, a także w naszym kraju, nie znaleziono dotąd jednoznacznych odpowiedzi na pytanie o mechanizm tego zjawiska. Wiadomo jednak, że wśród przyczyn o różnym zakresie wpływu na występujące zjawisko znajdują się m.in. zakłócenia równowagi biocenotycznej w ekosystemach, poziom skażeń środowiska naturalnego (jego wpływ w warunkach polskich przedstawiono w pracy pani prof. dr hab. Eleonory Szukiel pt. ˝Wpływ skażeń środowiska na zwierzęta lasów i pól˝ - w załączeniu)*), wzrost ilości drapieżników (głównie lisa), a także niektórych ptaków, jak sroka, wrona siwa, gawron czy kruk.    Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jest żywotnie zainteresowane problemami poruszonymi przez pana posła. Wyrazem tego jest m.in. poparcie inicjatywy Polskiego Związku Łowieckiego w zakresie podjęcia badań nad zdrowotnością zajęcy i przyczynami zmniejszania ich liczebności. Program ten, rozpoczęty przed dwoma laty, jest dotowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a wyniki tych badań będą przedstawione w przyszłym roku. Wstępnie można natomiast stwierdzić, że na podstawie uzyskanych danych nie można potwierdzić wpływu wielkości pozyskania zająca na jego liczebność i dynamikę rozrodu. Nie znaczy to jednak, że pozyskanie zająca, jak i jego odławianie nie powinno ulec zmniejszeniu.    Zależności pomiędzy drapieżnikami a ofiarami są oczywiste. Obserwowany ostatnio dynamiczny wzrost populacji lisa wiąże się głównie z wykładaniem szczepionek przeciwko wściekliźnie (co znacznie ogranicza naturalną śmiertelność gatunku). Nie bez znaczenia jest także zmniejszone w stosunku do poprzednich lat zainteresowanie myśliwych pozyskaniem tego gatunku zwierzyny. W tej sprawie zwróciłem się do Lasów Państwowych i Polskiego Związku Łowieckiego o rzetelną inwentaryzację i adekwatne do poziomu ilościowego planowanie wielkości odstrzału tego gatunku zwierzyny. Trzeba jednak także stwierdzić, że przy obecnym stanie wiedzy na temat oddziaływania lisa na dynamikę populacji zająca czy kuropatwy, trudno jednoznacznie określić, jak duży procent śmiertelności ww. gatunków wynika z presji tego drapieżnika.    W oparciu o badania naukowe nie można także jednoznacznie potwierdzić zdecydowanie negatywnej roli ptaków z rzędu wróblowatych, np. sroki, wrony siwej czy gawrona (podlegających częściowej ochronie), a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami mogących podlegać niezbędnej redukcji, zaś w oparciu m.in. o opinię Państwowej Rady Ochrony Przyrody rozważam możliwość nowelizacji rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt w aspekcie ograniczenia ochrony kruka. Dotkliwe szkody w populacjach zwierzyny drobnej wyrządzają również pozostawione bez opieki psy i koty. Stanowią one zresztą zagrożenie nie tylko dla zwierzyny, ale także dla ludzi.    Omawiając przyczyny spadku liczebności zwierzyny drobnej, nie można zapomnieć o nasilającym się kłusownictwie, przy nie zawsze właściwym zaangażowaniu organów ścigania i niepowołaniu (z przyczyn formalnych) Państwowej Straży Łowieckiej.    Swój udział w opisywanym procesie ciągłego zmniejszenia się populacji zwierzyny drobnej ma również zwiększające się natężenie ruchu komunikacyjnego na drogach, przy jednoczesnym niezabezpieczaniu dróg przed zwierzyną. Dla skutecznego eliminowania tych zagrożeń niezbędna jest m.in. nowelizacja ustawy Prawo łowieckie (w trakcie realizacji) i powołanie Państwowej Straży Łowieckiej. Odbudowa stanów zwierzyny drobnej jest rzeczą bardzo trudną i zazwyczaj nie osiąga się stanów pierwotnych. Zwiększenie skuteczności tych działań jest możliwe i konieczne poprzez m.in. nowelizację ustawy Prawo łowieckie (w trakcie realizacji) i aktów wykonawczych zmierzających m.in. do:    - stworzenia prawnego mechanizmu regulowania liczebności drapieżników,    - stworzenia mechanizmu umożliwiającego eliminację włóczących się psów i kotów,    - uregulowania prawnego statusu jenota i norki amerykańskiej czy wydłużenia okresu polowań na lisy (planowanego po nowelizacji ustawy Prawo łowieckie).    Z poważaniem    Minister    Jan Szyszko    Warszawa, dnia 4 sierpnia 1999 r.