Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyczyn upadku dużych zakładów przemysłowych w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem na przykładzie Zakładów Metalowych ˝Metalplast˝ i Zakładów Mięsnych w Zamościu oraz FSO Daewoo w Lublinie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Stanisława Misztala w sprawie przyczyn pogarszającej się sytuacji ekonomicznej dużych zakładów przemysłowych w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem na przykładzie zakładów mięsnych oraz zakładów ˝Metalplast˝ w Zamościu oraz FSO Daewoo w Lublinie pozwalam sobie przedstawić, co następuje.    W odniesieniu do problemu wspomagania większych i średnich zakładów przemysłowych w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem, przyczyn ich pogarszającej się sytuacji ekonomicznej i sposobów przeciwdziałania im chciałbym zauważyć, że sytuacja zakładów przemysłowych jest głównie konsekwencją okresu transformacji, otwarcia gospodarki na konkurencję zagraniczną i wynikających z tego działań zmierzających do podniesienia ich własnej konkurencyjności poprzez procesy zmian własnościowych, zmiany organizacyjne w strukturze przedsiębiorstwa, wymóg zmian w stosowanej technice i technologii, restrukturyzacji niektórych sektorów. W przypadku zakładów przetwórstwa rolnego nałożył się na to kryzys w gospodarce w Rosji i innych krajach WNP i związane z tym spadki obrotów handlowych. Obecnie na kształtowanie się niekorzystnej sytuacji na rynku pracy ma wpływ utrzymujące się zwolnienie tempa wzrostu gospodarczego, przyspieszenie procesów restrukturyzacyjnych głównie w górnictwie węgla kamiennego i hutnictwie stali oraz konieczność restrukturyzacji kolejnych sektorów w obliczu akcesji z UE: górnictwa siarki, odlewnictwa, koksownictwa, przemysłu zbrojeniowego czy lekkiego.    Ministerstwo Gospodarki w dokumencie ˝Kierunki polityki przemysłowej na lata 1999-2002˝ opracowanym z uwzględnieniem priorytetów wynikających z ˝Narodowego programu przygotowania do członkostwa w UE˝ oraz ˝Koncepcji średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 r.˝ przedstawia główne kierunki oddziaływania na procesy produkcyjne. Biorąc pod uwagę, że wielkość, struktura i jakość produkcji przemysłowej determinują rozwój gospodarki i eksportu - jako cel strategiczny polityki przemysłowej przyjmuje się wzrost międzynarodowej konkurencyjności, wyrażający się w zdolności polskich przedsiębiorstw do konkurowania ceną, jakością, parametrami techniczno-użytkowymi oraz warunkami transakcji handlowych na rynku krajowym oraz na rynkach zagranicznych. Cel ten ma być osiągany jednak przy obniżaniu bezwzględnego i względnego zaangażowania pomocy publicznej w sektorach przemysłowych oraz przy respektowaniu innych wymogów konkurencyjności zapisanych zarówno w Układzie Stowarzyszeniowym RP-UE, jak i w ustawodawstwie polskim przyjmującym stopniowo acquis w tej dziedzinie regulacyjnej. Horyzontalna pomoc państwa obejmuje promowanie rozwoju regionalnego, badania (podstawowe i stosowane) oraz prace wdrożeniowe, przedsięwzięcia ekologiczne, restrukturyzację przedsiębiorstw, organizowanie szkoleń pozwalających przekwalifikować zasoby pracy zgodnie z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez gospodarkę, wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (przedsiębiorczości), prywatyzację sektora publicznego. Zgodnie z tym kierunkiem sektorowe zasady pomocy państwa dotyczą przemysłów schyłkowych i wrażliwych, które tracą swe przewagi konkurencyjne wraz z zaawansowaniem rozwoju gospodarczego. Rząd przygotował programy restrukturyzacji dla tych sektorów: ˝Program restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza w Polsce˝; ˝Reforma górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 1998-2002˝; ˝Program restrukturyzacji przemysłu obronnego i wsparcia w zakresie modernizacji technicznej sił zbrojnych RP˝.    W odniesieniu do indywidualnych przedsiębiorstw, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną nie mogły uzyskać środków z sektora bankowego, rząd uruchomił ze środków budżetowych z pożyczki Banku Światowego EFSAL odpowiedni instrument finansowy (od 1993 r.). Przedsiębiorstwa mogą uzyskać z tego źródła kredyty preferencyjne na finansowanie inwestycji restrukturyzacyjnych lub dotacje na osłony (w tym odprawy) dla zwalnianych pracowników, szczególnie w regionach zagrożonych bezrobociem. Przedsiębiorstwa ww. imiennie nie skorzystały z tej formy pomocy, w tym jedno z nich pomimo decyzji Rady Ministrów o przyznaniu pożyczki.    Obecna sytuacja tych przedsiębiorstw jest następująca: zakłady mięsne oraz spółka Metalplast z Zamościa znajdują się w stanie upadłości. W tym przypadku nie ma możliwości sprawowania aktywnego nadzoru nad firmami ze strony organów państwowych, gdyż prawa i obowiązki tych organów przejął syndyk masy upadłości. Ewentualne tempo ich likwidacji lub restrukturyzacji są uzależnione od jego decyzji i zasad postępowania, co ma bezpośredni wpływ na ilość zwalnianych pracowników lub możliwości ich zatrudnienia w spółkach powstających na bazie likwidowanego majątku.    Natomiast obecna trudna sytuacja zakładu Daewoo jest spowodowana m.in. kryzysem w koncernie koreańskim. Ministerstwo Gospodarki, biorąc pod uwagę duże znaczenie dla polskiej gospodarki spółek Daewoo Motor (DMP), podjęło działania zmierzające do systematycznego monitorowania rozwoju sytuacji. Z informacji napływających do ministerstwa wynika, że polskie spółki Daewoo Motor są głównym elementem przetargowym prowadzonych negocjacji nt. przejęcia koreańskiej firmy Daewoo Motor przez innego renomowanego producenta samochodów. W naszej ocenie - kształtowanej w oparciu o wyniki dotychczasowej działalności koncernu Daewoo w Lublinie - zawarcie umowy inwestycyjnej z kontrahentem koreańskim nie było chybioną decyzją, bowiem przyczyniło się do rozwoju fabryki i rozszerzenia asortymentu produkowanych pojazdów. Obecnie DMP jest jedną z najnowocześniejszych spółek w grupie Daewoo Motor. Pragnę przypomnieć, że zawarcie umowy inwestycyjnej z koncernem Daewoo pozwoliło utworzyć na bazie upadającej Fabryki Samochodów w Lublinie spółkę, która podjęła się montażu samochodów koreańskich Nexia oraz modernizacji najpopularniejszego aktualnie w swojej klasie w Polsce samochodu dostawczego Lublin II. W roku 1998 Daewoo Motor Polska podjęło się także montażu samochodów terenowych Musso i Korando, modeli samochodów produkowanych przez koreańską firmę Ssang Yong, wchłoniętą rok wcześniej przez grupę Daewoo. W tym samym czasie Daewoo Motor Polska zainwestowało w zakup akcji Wytwórni Silników Wysokoprężnych ˝Andoria˝ w Andrychowie, gdzie prowadzono montaż angielskich samochodów użytkowych (dostawcze i minibusy) LDV. Montaż tych samochodów został przeniesiony do Lublina a Daewoo Motor Polska jako pierwsza polska firma motoryzacyjna zainwestowała w zakup akcji zagranicznej firmy - właśnie producenta samochodów LDV. W roku ubiegłym DMP wprowadziła do produkcji zmodernizowaną wersję samochodu dostawczego Lublin - model Lublin III. Konstrukcja tego pojazdu nie jest jednak rozwojowa, dlatego też w DMP prowadzone są prace nad uruchomieniem pojazdu nowej generacji LD-100, który ma zastąpić produkowanego lublina. Według wcześniejszych deklaracji strony koreańskiej nastąpić to ma pod koniec 2000 r., a oczekiwany sukces rynkowy nowego samochodu przyczyni się do powstania w DMP i u jej kooperantów ok. 5 tys. nowych miejsc pracy. Obecnie dostarczane są do Lublina maszyny i urządzenia do linii produkcyjnej tego modelu. Zaawansowanie projektu LD-100 jest atutem DMP, dzięki któremu lubelskie przedsiębiorstwo zostało obecnie wyłączone z oferty sprzedaży Daewoo Motor. Wdrożenie do produkcji samochodu dostawczego nowej generacji, być może pod inną marką, pozwoli na dalszy rozwój firmy i stanowi najlepsze zabezpieczenie utrzymania miejsc pracy w fabryce samochodów w Lublinie i przedsiębiorstwach współpracujących.    Poruszony przez pana posła problem stworzenia zastępczych miejsc pracy dla zwalnianych pracowników jest priorytetem w pracach rządu. Rada Ministrów 4 stycznia przyjęła przygotowywaną w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej ˝Narodową strategię wzrostu zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich w latach 2000-2006˝. Powstał także wynikający z niego plan działań na najbliższe 2 lata.    Głównym celem Narodowej strategii zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich jest wzrost faktycznego zaangażowania ludności w procesie pracy (mierzony udziałem ludności pracującej w ogólnej liczbie ludności w wieku 15-64 lat) przy równoczesnym podwyższeniu potencjału kwalifikacyjnego zasobów ludzkich. Cel główny osiągnięty zostanie poprzez: poprawę zatrudnialności rozumianą jako rozwój zasobów ludzkich, rozwój przedsiębiorczości, poprawę zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw i ich pracowników do zmieniających się warunków otoczenia, wzmocnienie polityki równych szans na rynku pracy.    Strategia ta realizowana będzie także w wymiarze regionalnym jako element programu PHARE 2000 spójności społeczno-gospodarczej. W Ministerstwie Gospodarki został opracowany wspólnie z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej ˝Wstępny narodowy plan rozwoju 2000-2002˝ (WNPR) zawierający propozycje priorytetów rozwoju kraju w dziedzinie spójności społeczno-gospodarczej w okresie przedakcesyjnym. Znaczne środki programu PHARE przeznaczone będą na rozwój zasobów ludzkich i rozwój przedsiębiorczości oraz małych i średnich przedsiębiorstw. W pierwszej grupie województw przewidzianej do objęcia programem są województwa Polski wschodniej, w tym i woj. lubelskie, co pozwoli złagodzić skutki wyżej omawianych procesów restrukturyzacji    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 18 maja 2000 r.