Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożeń związanych z hałdami odpadów górniczych na przykładzie KWK ˝Bolesław Śmiały˝

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na nadesłaną przy piśmie SPS-0202-4663/00 interpelację pana posła Pawła Nowoka w sprawie zagrożeń związanych z hałdami odpadów górniczych na przykładzie KWK ˝Bolesław Śmiały˝ pragnę poinformować, że na podstawie zebranych informacji ustalono, co następuje:    I. Składowisko ˝Skalny˝    Istnienie procesów termicznych na składowisku odpadów górniczych ˝Skalny˝ stwierdziła kontrola przeprowadzona w maju 1996 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. W czerwcu 1996 r. Urząd Wojewódzki w Katowicach wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia przyczyn szkodliwego oddziaływania tych procesów na środowisko. 17 lipca 1996 r. wojewoda katowicki zobowiązał KWK ˝Bolesław Śmiały˝ do wyeliminowania emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz likwidacji ognisk pożarowych na tym składowisku. Wskutek odwołania kopalni decyzja ta została zmieniona i termin ostatecznego zakończenia likwidacji istniejących ognisk pożarowych wyznaczono na 31 grudnia 1998 r. Prace dokumentacyjne i nadzór nad prowadzonymi robotami kopalnia zleciła Głównemu Instytutowi Górnictwa w Katowicach.    Ponieważ nadał trwało składowanie odpadów górniczych, procesy pożarowe trwały nadal, mimo prac naprawczych. W związku z tym mieszkańcy Łazisk złożyli skargę zbiorową. Ponieważ zarzuty zostały potwierdzone podczas kontroli, 9 października 1998 r. kopalnia zorganizowała spotkania zainteresowanych stron (Urzędu Miasta w Łaziskach, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach i Głównego Instytutu Górnictwa. Na spotkaniu tym omówiono kierunki działań zmierzających do całkowitej rekultywacji składowiska oraz przedstawiono sposób i tryb uzyskania środków finansowych na realizację tych zadań. Ustalono również, że na składowisku ˝Skalny˝ wykonana zostanie pilotażowa instalacja do likwidacji ognisk pożarowych składowisk odpadów powęglowych w woj. katowickim.    W dniu 25 maja 1999 r. na składowisku obsunęła się skarpa w rejonie robót przy pozyskiwaniu łupka przepalonego z hałdy, prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na rozbiórkę przez Przdsiębiorstwo Usług Technicznych ˝Gama˝ w Orzeszu. Po interwencji śląskiego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska kopalnia wstrzymała te roboty. Obecnie trwają uzgodnienia aktualizacji projektu rekultywacji obejmującej zabezpieczenie wyrobiska po eksploatacji przepalonego łupka - na etapie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.    Na przełomie marca i kwietnia 2000 r. Śląski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę sprawdzającą. Uznano, że prace przy wygaszaniu procesów technicznych na składowisku ˝Skalny˝ nie rokują dotrzymania terminu zakończenia rekultywacji do marca 2004 r., przedstawionego w harmonogramie dołączonym do projektu rekultywacji. Na wniosek kopalni o zmianę terminu realizacji decyzji nakazującej ostateczną likwidację ognisk pożarowych w czerwcu 2000 r., przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której zobowiązano kopalnię do przedłożenia w lipcu 2000 r. uaktualnionego harmonogramu realizacji robót na składowisku odpadów górniczych ˝Skalny˝.    Na podstawie dokumentacji przedłożonej przez kopalnię ustalono, że dotychczas w celu likwidacji termiczności i przeprowadzenia rekultywacji technicznej i biologicznej przedmiotowego działania wykonano następujące działania:    - na zlecenie kopalni Główny Instytut Górnictwa w Katowicach w październiku 1996 r. dokonał inwentaryzacji stanu zapożarowania zwałowiska (I etap dokumentacji);    - w styczniu 1997 r. wyznaczone zostały rejony największego zapożarowania i Główny Instytut Górnictwa zaproponował technologię likwidacji otworowej prowadzącej do wytworzenia przy powierzchni zwału szczelnej otuliny uniemożliwiającej dostęp powietrza do wnętrza. Przeprowadzone zostały próby chłonności mieszaniny popiołowo-wodnej w trzech otworach w zwałowisku i ich wyniki przedstawione zostały w II etapie dokumentacji;    - z uwagi na trudności realizacyjne, duży koszt oraz niezadowalającą skuteczność tej metody kopalnia nie przystąpiła do likwidacji zapożarowania tą metodą wyznaczonego wcześniej fragmentu zwałowiska;    - w III kwartale 1998 r. kopalnia zaprzestała lokowania odpadów na składowisku ˝Skalny˝ i na jej zlecenie Główny Instytut Górnictwa wykonał badania termiczności składowiska w 256 punktach, a także opracował projekt rekultywacji, uwzględniający zastosowanie połączenia różnych metod likwidacji zapożarowania składowiska (metoda rowów chłonnych oraz jako jej uzupełnienie - iniekcja otworowa). Firma Eko-Son wykonała projekt jego odwodnienia poprzez system rowów opaskowych;    - od 1999 r. kopalnia prowadzi roboty rekultywacyjne we własnym zakresie. Dotychczas przebudowana została wierzchowina składowiska, co obniżyło równocześnie jej zapożarowanie, wykonany został na niej zbiornik retencyjny wód opadowych, przebudowana została droga dojazdowa do składowiska, u podnóża składowiska wybudowane zostało stacjonarne stanowisko technologiczne do wytwarzania pulpy popiołowo-wodnej. Do 20 czerwca 2000 r. kopalnia wykonała 3690 mb rowów chłonnych i zatłoczyła do nich ca 30 tys. Mg pyłu z Elektrowni ˝Łaziska˝. Aktualnie wykonywane są rowy o długości 685 mb oraz 20 otworów iniekcyjnych o długości ca 6 mb każdy. Efektem tych robót jest spadek temperatur wnętrza obiektu oraz tendencja spadkowa emisji CO i innych gazów pożarowych. Likwidacja termiczności prowadzona była do tej pory na około 1/6 powierzchni składowiska, tj. 6,0 ha;    - przygotowywana jest aktualizacja decyzji naprawczej, w której GSW SA KWK ˝Bolesław Śmiały˝ zostanie zobowiązana do podjęcia określonych działań w celu zlikwidowania ognisk pożarowych na całym składowisku i zakończeniu rekultywacji tego składowiska do końca 2004 r.    Ministerstwo Środowiska nie dysponuje środkami finansowymi, z których mogłoby wspomóc działania kopalni prowadzące do usunięcia zagrożeń dla mieszkańców i środowiska, związanych z hałdą ˝Skalny˝ w Łaziskach Górnych. Podstawową formą finansowania wszelkich inwestycji ekologicznych ze środków publicznych są fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej wszystkich szczebli - gminne, powiatowe, wojewódzkie i narodowy. Zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie środowiska (tj. DzU nr 49 z 1994 r., poz. 196 z późn. zm.) działania mające na celu zmniejszenie uciążliwości odpadów mogą być finansowane z funduszy wszystkich szczebli. Należy podkreślić, że środki powiatowych funduszy przeznaczone mogą być wyłącznie na działania z zakresu gospodarki odpadami.    Dysponowanie gminnymi i powiatowymi funduszami leży w kompetencjach władz tych jednostek samorządu terytorialnego. Fundusze wojewódzkie i narodowy fundusz dokonują wyboru finansowych przedsięwzięć w oparciu o kryteria ustalone przez ich rady nadzorcze. W 1999 r., na wspólny wniosek kopalni i Głównego Instytutu Górnictwa, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach przyznał dotację w wysokości 100 000 zł na prace pn.: ˝Wykonanie instalacji pilotażowej do likwidacji ognisk pożarowych składowisk odpadów powęglowych w woj. katowickim na przykładzie składowiska odpadów ˝Skalny˝ Gliwickiej Spółki Węglowej SA KWK ˝Bolesław Śmiały˝˝. Inne wnioski w tej sprawie nie wpłynęły do WFOŚiGW. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska dotychczas nie przyznał środków na wykonanie zadań mających na celu rekultywację składowiska ˝Skalny˝.    II. Składowisko ˝Waleska˝    Składowanie na tym składowisku rozpoczęło w 1994 r. i aktualnie uformowana jest jego bryła do rzędnej 314 m npm, przy dopuszczonej w pozwoleniu budowlanym rzędnej 332 m npm. Zniwelowana powierzchnia przykrywana jest warstwą antypirogenną - wapnem po dekarbonizacji wody, a zewnętrzne skarpy są na bieżąco rekultywowane.    Odpady górnicze dowożone są na to składowisko transportem samochodowym. Za organizację ruchu drogowego odpowiedzialny jest organ gminy. W celu uzyskania pomocy w sfinansowaniu działań mających na celu zmniejszenie uciążliwości składowiska dla mieszkańców władze lokalne mogą zwrócić się o dofinansowanie do wspomnianych powyżej funduszy ochrony środowiska.    Z poważaniem    Minister    Antoni Tokarczuk    Warszawa, dnia 13 listopada 2000 r.