Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podatku od nieruchomości płaconego przez samodzielne zakłady opieki zdrowotnej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na załączoną przy piśmie wicemarszałka Sejmu RP pana Jana Króla z dnia 15 września 2000 r., znak: SPS-0202-4656/00, interpelację poselską pana posła Zdzisława Kałamagi w sprawie opodatkowania zakładów opieki zdrowotnej podatkiem od nieruchomości - uprzejmie wyjaśniam.    Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU nr 9, poz. 31 ze zm.) w art. 5 normuje zakres obciążenia podatkiem od nieruchomości, określając maksymalne stawki podatku przewidziane dla:    - budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna - art. 5 ust. 1 pkt 2,    - budowli związanych z działalnością gospodarczą - art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz    - gruntów związanych z działalnością gospodarczą - art. 5 ust. 1 pkt 6.    Jeżeli zatem dany podmiot prowadzi działalność gospodarczą, to wszelkie nieruchomości, budowle oraz obiekty budowlane niezłączone trwale z gruntem, znajdujące się w jego posiadaniu, podlegają opodatkowaniu najwyższą stawką podatku od nieruchomości. Należy jednak zauważyć, iż przepisy ww. ustawy nie definiują pojęcia ˝działalność gospodarcza˝. Zostało ono zdefiniowane w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (DzU nr 41, poz. 324 ze zm.) w art. 2 ust. 1 stanowiącym, iż działalnością gospodarczą jest działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność.    Zgodnie z art. 35b ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 91, poz. 408 ze zm.) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej pokrywają koszty swojej działalności i zobowiązań z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów. Art. 54 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stanowi, iż zakłady prowadzone w takiej formie mogą uzyskiwać środki finansowe z odpłatnych świadczeń zdrowotnych udzielanych na zlecenie podmiotów wymienionych w art. 54 ust. 1 pkt 1 oraz z innej wydzielonej działalności gospodarczej, jeżeli statut zakładu przewiduje prowadzenie takiej działalności.    Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 2 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej, należy uznać, iż o opodatkowaniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przesądza ich forma organizacyjno-prawna oraz sposób prowadzenia działalności przez te zakłady - wynikający z przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej - a nie z interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.    W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi sposobu opodatkowania samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, zgłaszanymi przez samorządowe organy podatkowe, minister finansów zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia z prośbą o interpretację ustawy o zakładach opieki zdrowotnej w części dotyczącej zakresu działalności prowadzonej przez samodzielne zakłady opieki zdrowotnej. Zdaniem Ministerstwa Zdrowia brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, iż prowadzona przez samodzielne zakłady opieki zdrowotnej działalność w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych na zlecenie różnych podmiotów nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej.    Ad 1-2. Publiczny zakład opieki zdrowotnej może być prowadzony w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego. Zgodnie z art. 35c ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej publiczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony przez ministra lub centralny organ administracji rządowej, przedsiębiorstwo państwowe PKP, wojewodę lub jednostkę samorządu terytorialnego, może być prowadzony w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego, jeżeli prowadzenie tego zakładu w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej byłoby niecelowe lub przedwczesne. Decyzję w tej sprawie podejmuje organ, który utworzył zakład, po dokonaniu analizy zakresu i charakteru działalności zakładu opieki zdrowotnej w odniesieniu do potrzeb zdrowotnych określonego obszaru lub określonej grupy ludności oraz oceny możliwości pozyskiwania przez zakład opieki zdrowotnej dodatkowych środków finansowych przy nieograniczeniu praw ludności do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych.    Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej zgodnie z art. 59 i art. 60 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej sam decyduje o podziale zysku oraz pokrywa we własnym zakresie ujemny wynik finansowy. Art. 60 ust. 3 ww. ustawy określa sposób postępowania organów założycielskich samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w przypadku ich trudnej sytuacji finansowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli ujemny wynik finansowy osiągnięty przez zakład nie może być pokryty w sposób określony w ust. 1 (w ramach własnych środków finansowych), organ, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, wydaje zarządzenie lub podejmuje uchwałę o zmianie formy gospodarki finansowej zakładu lub o jego likwidacji. Zmiana formy organizacyjno-prawnej z samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej na jednostki budżetowe przyczynia się do zmiany formy opodatkowania tych zakładów. Jednostki budżetowe nie prowadzą działalności gospodarczej, a w związku z tym nieruchomości, które są w ich posiadaniu, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości stawką preferencyjną przewidzianą dla gruntów i budynków pozostałych. Natomiast przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w zakład budżetowy nie skutkuje już opodatkowaniem nieruchomości niższymi stawkami podatku. Zakład budżetowy jest podmiotem, który świadczy usługi odpłatnie, a dochody uzyskiwane ze świadczenia usług przeznacza na potrzeby związane z jego funkcjonowaniem (art. 19 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych - DzU nr 156, poz. 1014 ze zm.) - podobnie NSA w wyroku z dnia 8 lipca 1998 r. sygn. akt III RN 48/98.    Ad 3. Odnośnie do wprowadzenia ustawowego zwolnienia zakładów opieki zdrowotnej z podatku od nieruchomości informuję, iż obecnie nie przewiduje się wprowadzenia zwolnienia ZOZ-ów z podatku od nieruchomości w drodze ustawy. Środki finansowe uzyskiwane z tego podatku są, zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983 ze zm.), w całości dochodem gminy. W związku z tym jednostki samorządu terytorialnego powinny samodzielnie kształtować politykę podatkową zgodnie ze swą właściwością terytorialną. Uprawnienie to znajduje wyraz w treści przepisu art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiącego, iż rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia niż określone w ustawie. Warto także dodać, iż w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926 ze zm.) zostały uregulowane inne instytucje prawne umożliwiające organom podatkowym na wniosek podatnika zaniechanie poboru podatku, gdy jego pobranie zagraża ważnym interesom podatnika, a także rozłożenie podatku na raty lub odroczenie terminu płatności podatku. Rozpatrzenie sprawy w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa należy do kompetencji przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego: wójta, burmistrza, prezydenta miasta.    W konkluzji należy także podkreślić, iż interpretacja przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zmierzająca do stwierdzenia, iż samodzielne zakłady opieki zdrowotnej nie prowadzą działalności gospodarczej, spowodowałaby negatywne skutki finansowe dla tych gmin, w których stosowano już wyższą stawkę podatku od nieruchomości dla zakładów opieki zdrowotnej. W przypadku zaś ustawowego zwolnienia zakładów opieki zdrowotnej z podatku od nieruchomości skutki finansowe obciążyłyby skarb państwa, który byłby zobligowany do zrefundowania gminom utraconych wpływów z tego podatku.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 3 października 2000 r.