Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości nowelizacji przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana posła Waldemara Borczyka w sprawie nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - uprzejmie przedstawiam, co następuje.    Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem mającym na celu umożliwienie dochodzenia stronie odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia sądowego. Regulacje dotyczące tego środka zostały zawarte w przepisach art. 4241 - 424121 Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl art. 4241 § 1 K.p.c. orzeczenie, od którego można wnieść skargę, to orzeczenie wydane przez sąd II instancji. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia co do zasady nie jest dopuszczalna w przypadku orzeczenia sądu I instancji, chociażby było ono prawomocne. Strona postępowania jest bowiem niejako zobowiązana do strzeżenia swoich praw i wykorzystania wszystkich możliwych dla niej środków mających na celu zmianę, w toku postępowania instancyjnego, niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego.    Niemniej jednak ustawodawca w art. 4241 § 2 w wyjątkowych wypadkach przewidział możliwość wniesienia skargi od orzeczenia sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeśli niezgodność z prawem wynikła z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych praw i wolności albo praw człowieka i obywatela.    Podkreślić trzeba, że powyższe regulacje w sposób jasny określają zasady wnoszenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.    Przedstawiona w interpelacji propozycja zmiany treści art. 4241 w kierunku przyjęcia możliwości zaskarżenia każdego prawomocnego orzeczenia, nie wyłączając orzeczenia wydanego przez Sąd Najwyższy, nie zasługuje na aprobatę. W szczególności propozycja wykreślenia w art. 4241 § 1 wyrazów ˝drugiej instancji˝ - wbrew intencji projektodawcy - nie spowodowałaby rozszerzenia katalogu orzeczeń podlegających skardze z uwagi na ograniczenia wymienione w końcowej części tego przepisu. Podobnie należy ocenić propozycję zmiany § 2 art. 4241, gdyż w pozostałej części tego przepisu wymienione są warunki, które pozwalają ustalić, że przepis ten faktycznie dotyczy orzeczeń wydanych przez sąd pierwszej lub drugiej instancji.    Brak jest również uzasadnienia do przyjęcia propozycji skreślenia § 3 art. 4241 K.p.c. Zaznaczyć należy, że niemożność wniesienia skargi od orzeczeń Sądu Najwyższego oraz od orzeczeń sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną - jest jak najbardziej uzasadniona. Przepis § 3 art. 4241 K.p.c. ma w szczególności wykluczyć konkurencję pomiędzy skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia a skargą kasacyjną, jak również podwójną kontrolę tego samego orzeczenia dokonywaną przez Sąd Najwyższy. Obie bowiem te skargi można wnieść od prawomocnych orzeczeń sądu II instancji. Dlatego też aby uniknąć wnoszenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sytuacji, gdy strona wniosła już skargę kasacyjną, ustawodawca w przepisie art. 4241 § 3 wskazał, że od orzeczeń sądu II instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, skarga o stwierdzenie niezgodności nie przysługuje. Jednocześnie aby zapewnić stronie w takiej sytuacji możliwość dochodzenia odszkodowania na mocy art. 4171 § 2 K.c., w omawianym przepisie przyjęto, że orzeczenie Sądu Najwyższego wydane w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.    Odnosząc się natomiast do propozycji zmiany treści przepisu art. 4243 K.p.c., stwierdzić trzeba, że jest ona zbyteczna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepis ten dotyczy wyłącznie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.    Również postulat dotyczący zniesienia ustawowego terminu do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie zasługuje na uwzględnienie. Termin ten - zgodnie z art. 4246 K.p.c. - wynosi 2 lata i jest liczony od momentu uprawomocnienia się orzeczenia. Powyższy ustawowy termin jest wystarczający do wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zważywszy także na to, że skarga będzie wnoszona po zakończeniu całego postępowania, a więc dogłębnym zapoznaniu się przez strony z okolicznościami sprawy.    W przedstawionych warunkach podjęcie prac legislacyjnych w zakresie zmiany przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wydaje się konieczne.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że przedstawiona przez Pana posła propozycja zmiany przepisów K.p.c. została przekazana Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego celem ewentualnego wykorzystania przy nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jerzy M. Żuralski    Warszawa, dnia 25 sierpnia 2005 r.