Debaty sejmoweXII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie pogarszającej się sytuacji producentów owoców miękkich na rynku polskim

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego, załączonej przy piśmie z dn. 28 lipca br. nr SPS-0202-10547/05, w sprawie pogarszającej się sytuacji producentów owoców miękkich na rynku polskim uprzejmie wyjaśniam, iż od dnia akcesji polski rynek rolny stanowi część jednolitego rynku wspólnotowego obejmującego obszar wszystkich krajów członkowskich, a polskie rolnictwo objęte zostało Wspólną Polityką Rolna i podlega zasadom wspólnej organizacji rynku określonym w prawodawstwie unijnym, tj. rozporządzeniach Rady i Komisji Europejskiej.    Przepisy unijne określające warunki, zasady i sposoby regulacji poszczególnych rynków są takie same dla całego rolnictwa UE i obowiązują we wszystkich krajach członkowskich. Przepisy Wspólnej Polityki Rolnej stosuje się bezpośrednio i są one w całości wiążące i obowiązujące dla obywateli, instytucji krajowych, a także sądów we wszystkich państwach UE oraz nie mogą być zastąpione regulacjami krajowymi. Wspólna Polityka Rolna oddziela w zakresie interwencjonizmu na rynku rolnym kwestie stabilizowania rynków od wsparcia dochodów rolniczych. Wszelkie działania podejmowane w odniesieniu do funkcjonowania polskiego sektora owoców muszą być zgodne z odpowiednimi regulacjami Unii Europejskiej. Zmiana bądź rozszerzenie jakiegokolwiek z dostępnych instrumentów może odbywać się wyłącznie w ramach przewidzianych w prawodawstwie UE procedur. Zgodnie z założeniami wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dysponuje instrumentami pozwalającymi na wprowadzenie na rynku owoców innych mechanizmów regulacji, np. skupu interwencyjnego (prowadzonego przez Agencję Rynku Rolnego), jakie obowiązują na niektórych innych rynkach rolnych.    Podstawowym elementem wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw są podmioty zrzeszające producentów, tj. organizacje i grupy producentów. Wsparcie przewidziane w ramach większości objętych wspólną organizacją rynków kierowane jest do grup i organizacji producentów lub za ich pośrednictwem do producentów. Podmioty, o których mowa, mogą w ramach przewidzianych rozwiązań uzyskiwać pomoc na realizację programów operacyjnych w przypadku organizacji producentów lub planów dochodzenia do uznania w przypadku grup wstępnie uznanych. Pomoc ma na celu m.in. dostosować produkcję do popytu rynkowego, zarówno w zakresie jakości, jak i ilości. Ponadto wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw mogą otrzymywać pomoc finansową na tworzenie się grupy i działalność administracyjną oraz na częściowe pokrycie kosztów inwestycji.    Rynek owoców miękkich w Polsce charakteryzuje się dużą zmiennością podaży, w związku z czym istnieje duże prawdopodobieństwo występowania na nim sytuacji kryzysowych. Wysokie zbiory spowodowały załamanie cen w roku 2001, a w latach 2002 i 2003 nie było większych problemów z zagospodarowaniem tych owoców.    W 2003 r. w związku z niskim poziomem produkcji odnotowano rekordowy wzrost cen płaconych producentom za truskawki w skupie. Średnia płacona cena kształtowała się na poziomie 4,20 zł/kg (dane GUS). Skutkiem tego był z jednej strony znaczny wzrost nasadzeń i związany z tym wzrost produkcji w roku następnym o ponad 42% (do 186 tys. ton). Z drugiej przetwórcy zaczęli poszukiwać źródeł zakupu tańszej truskawki. Na tę sytuację nałożyła się rosnąca konkurencja z krajów trzecich, tj: Chin i Maroka. Spowodowało to spadek średnich cen skupu w 2004 r. i 2005 r.    Mając na względzie powtarzające się problemy na rynku owoców miękkich, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęło w połowie 2004 r. na forum Rady (WE) działania mające na celu zmianę mechanizmów objętych prawodawstwem wspólnotowym, które miałyby na celu lepsze ich dostosowanie do sytuacji zaistniałej po rozszerzeniu UE o nowe kraje członkowskie, w tym Polskę.    Polska postulowała takie zmiany w prawodawstwie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, które w sposób systemowy, tj. odnosząc się do przyczyn powstawania negatywnych zjawisk, pomogłyby rozwiązać problemy polskiego sektora ogrodniczego. Przedstawiciele MRiRW brali i biorą aktywny udział we wszystkich spotkaniach poświęconych planowanej reformie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, zgłaszając szereg propozycji, obejmujących m.in.    - zwiększenie pomocy na utworzenie i administrowanie wstępnie uznanej grupy producentów do 10%, 10%, 8%, 6%, 4% wartości produkcji sprzedanej w kolejnych 5 latach działania grupy, zamiast dotąd stosowanych 5%, 5%, 4%, 3%, 2%, przy zachowaniu kwotowego limitu pomocy, tj. odpowiednio: 100 tys. Ą, 100 tys. Ą, 80 tys. Ą, 60 tys. Ą, 50 tys. Ą,    - uproszczenie niektórych procedur związanych z uznawaniem, jak i stosowaniem dla nich pomocy finansowej, a przede wszystkim    - rozszerzenie listy produktów przeznaczonych do przetwórstwa, w stosunku do których powinien być stosowany system wsparcia finansowego. Lista ta, zawierająca produkty istotne z ekonomicznego punktu widzenia lub rynkowo wrażliwe, powinna zostać poszerzona o takie produkty, których UE stała się znaczącym producentem w związku z rozszerzeniem (np. owoce miękkie, w tym truskawki).    Pierwszy etap dyskusji nad reformą wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw zakończył się w listopadzie 2004 r. dokumentem zawierającym konkluzje Prezydencji Holenderskiej, w którym m.in. zobowiązano Komisję Europejską (KE) do przeprowadzenia analizy rynku owoców miękkich w UE-25 oraz, w zależności od wyników tej analizy, do zaproponowania pewnych rozwiązań zaistniałych problemów. W związku z powyższym z wizytą w Polsce dwukrotnie przebywali eksperci Komisji Europejskiej (Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa), których celem było zapoznanie się z problematyką i sytuacją dotyczącą rynku owoców miękkich oraz jabłek przemysłowych w Polsce. W trakcie tych wizyt pracownicy Komisji mieli okazję spotkać się z producentami, podmiotami skupującymi oraz przetwarzającymi owoce miękkie. Ponadto przedstawiciele KE odwiedzili również gospodarstwa sadownicze, punkty skupu oraz zakład przetwórczy zamrażający owoce miękkie, jak i wykorzystujący ten surowiec do produkcji m.in. koncentratów soków.    Na podstawie uzyskanych informacji opracowany zostanie stosowny raport o sytuacji na rynku owoców miękkich w Unii Europejskiej. Raport ma być przedstawiony na początku przyszłego roku. Na podstawie wniosków zawartych w ww. raporcie Komisja Europejska rozważy stosowne rozwiązania systemowe uwzględniające sytuację na rynku owoców miękkich w nowych krajach członkowskich UE.    W odniesieniu do ochrony unijnego rynku przed nadmiernym importem truskawek mrożonych, m.in. z Chin i Maroka, należy zaznaczyć, że ponieważ prawodawstwo UE umożliwia podjęcie działań mających na celu ochronę wspólnotowego rynku niektórych produktów przed konkurencją ze strony państw trzecich, MRiRW wystąpiło do Ministerstwa Gospodarki i Pracy z wnioskiem o podjęcie stosownych działań, które docelowo skutkowałyby ograniczeniem importu spoza UE truskawek mrożonych. Wniosek o wszczęcie postępowania ochronnego musiał uzyskać poparcie co najmniej 25% przemysłu UE. Biorąc pod uwagę fakt, iż połowa produkcji unijnej pochodzi z Polski, wniosek musiał zostać poparty co najmniej przez 50% przemysłu krajowego. Początkowo tylko nieliczne zakłady przesłały odpowiednio wypełnione kwestionariusze stanowiące podstawę do poparcia wniosku o uruchomienie środków ochronnych, jednak dzięki usilnym staraniom zarówno ze strony MRiRW, jak i MGiP w maju br. udało się w końcu uzyskać odpowiednią ilość kwestionariuszy, co umożliwiło jakiekolwiek dalsze działania w tej kwestii.    Na podstawie przekazanych danych i kwestionariuszy MGiP, jako resort odpowiadający za prowadzenie w imieniu Polski postępowań ochronnych, przygotowało właściwy wniosek do KE. Wniosek ten został przedłożony w KE w maju br. W dn. 16.06. br. na posiedzeniu Komitetu ds. Środków Ochronnych zdecydowana większość krajów członkowskich poparła wniosek Polski (tylko jedno państwo członkowskie było przeciwne). Podkreślenia wymaga fakt, że procedura ochrony przed nadmiernym importem jest bardzo rzadko wszczynana i nigdy jeszcze żadnemu wnioskowi nie udało się uzyskać tak dużego poparcia dla uruchomienia tej procedury.    Postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem truskawek mrożonych zostało wszczęte 6 lipca 2005 r. (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria C 165 z dnia 06.07.2005 r.). Obecnie Komisja jest na etapie gromadzenia informacji niezbędnych dla przeprowadzenia dochodzenia w sprawie środków ochronnych w odniesieniu do przywozu truskawek mrożonych na mocy rozporządzeń Rady (WE) nr 3285/94 i 519/94. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia KE może podjąć decyzję o nałożeniu tymczasowych środków ochronnych. Zainteresowane strony mogły w określonym w ww. zawiadomieniu terminie (do 27 lipca 2005 r.) przedstawiać swe opinie, przedkładać dowody, a także wystąpić o możliwość złożenia przed Komisją wyjaśnień.    Obecnie trwają również prace nad przygotowaniem wniosku o wszczęcie postępowania antydumpingowego przeciwko importowi truskawek mrożonych z Chin. Zgodnie z rozporządzeniem Rady 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej wniosek musi być złożony nie przez administrację państwa członkowskiego UE, ale przez przedstawicieli przemysłu reprezentujących co najmniej 25% produkcji wspólnotowej.    Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia w sposób wyczerpujący odpowiedzą na pytania Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego.    Z poważaniem    Minister    Józef Jerzy Pilarczyk    Warszawa, dnia 16 sierpnia 2005 r.