Debaty sejmoweXII Kadencja

Interpelacja w sprawie kontroli przestrzegania przez cukrownie ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym

   Zwracam się do pana ministra o wyjaśnienie przyczyn i sposobu przeprowadzenia przez urzędy kontroli skarbowej kontroli przestrzegania ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym w zakresie stosowania minimalnej ceny cukru.    W szczególności proszę, aby pan minister wyjaśnił, dlaczego UKS kontrolując zasady sprzedaży cukru stosowały niejednolite dla wszystkich cukrowni kryteria oceny. Wskutek tego wobec niektórych cukrowni nałożono obowiązek zapłacenia opłaty sankcyjnej w wysokości sięgającej kilkudziesięciu milionów złotych, w pozostałych przypadkach wynik kontroli dotyczył niewielkiej korekty podatku lub nie wnosił żadnych zastrzeżeń.    Pragnę zwrócić uwagę, że wszystkie kontrole obejmowały ten sam okres sprzedaży, tj. od stycznia do września 1999 r. W tym czasie cukrownie borykały się z ogromnymi trudnościami w sprzedaży cukru z jednej strony oraz niedoborami środków na finansowanie działalności z drugiej strony. Zaistniała sytuacja była wynikiem błędnego i nietrafnego ustalenia limitów sprzedaży w latach 1996-1998, które doprowadziło do powstania nadwyżki podaży cukru w wysokości około 400 tys. ton, czyli ilości większej niż kwartalne spożycie cukru w kraju.    W warunkach tak zwiększonej podaży cukrownie używały dostępnych metod działalności marketingowej, pozwalających na pozyskanie odbiorców cukru, ponosząc przy tym określone koszty. To z kolei umniejszało wpływy ze sprzedaży. Odpowiedzialność za taki stan rzeczy nie obciąża cukrowni, lecz rząd Rzeczypospolitej Polskiej, który nie podejmował decyzji w zakresie regulacji rynku cukru lub decyzje te były nieprawidłowe. Spośród większości cukrowni, które analogicznymi metodami starały się pozyskać klientów, tylko kilkanaście zostało objętych kontrolą UKS, przy czym tylko kilka kontroli zakończyło się nałożeniem kilkudziesięciumilionowych sankcji.    Proszę wreszcie o wyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej UKS-y opierały się, nakładając sankcje, gdyż z ustawy cukrowej takie umocowanie nie wynika. Zbadanie tej sprawy ma istotne znaczenie dla cukrowni, na które całkowicie dowolnie nałożono obowiązek zapłaty kwot wielokrotnie przekraczających ich możliwości płatnicze, a więc wprost prowadzących do upadłości tych cukrowni.    Nowe warunki funkcjonowania polskiego przemysłu cukrowniczego w gospodarce rynkowej oraz konieczność przestrzegania zasad umów międzynarodowych (GATT), stawiają przed nim poważne zadanie dostosowania się do tych warunków. Jeżeli polski przemysł cukrowniczy potrafi dostosować się do nowych warunków, to będzie miał szanse normalnego funkcjonowania oraz rozwoju. W przeciwnym przypadku zostanie skazany na regres bądź stanie się łatwym łupem dla kapitału zachodniego. Kapitał zachodni nie jest zainteresowany rozwojem polskiego przemysłu cukrowniczego, zależy mu natomiast na zdobyciu dużego rynku zbytu na cukier oraz źródeł taniego surowca.    W tej sytuacji przy rozwiązywaniu problemów polskiego przemysłu cukrowniczego nie można liczyć na żadną pomoc z zewnątrz, gdyż cele inwestorów zewnętrznych są zgoła przeciwne do naszych narodowych.    Uchwalenie ustawy cukrowej przez Sejm jest wprawdzie pewnym krokiem naprzód w stwarzaniu dobrych warunków funkcjonowania przemysłu, jednak nie powinno się spoczywać na laurach, lecz podejmować dalsze działania zmierzające do wypracowania niezbędnych wewnętrznych uregulowań systemowych.    Niezależnie od zamiaru podjęcia próby renegocjacji umowy GATT, która dla naszego kraju ustaliła bardzo niskie limity subwencjonowanego eksportu cukru (rok 1996 - 122,9 tys. t, rok 1997 - 118,3 tys. t, rok 1998 - 113,7 tys. t, rok 1999 - 109,1 tys. t i rok 2000 - 104,4 tys. t), powinno się ustalić wewnętrzne (krajowe) zasady rozliczania kosztów wytworzenia cukru, które pozwoliłyby na eksport nadwyżek, bez ponoszenia strat przy ich sprzedaży.    Poseł Adam Biela    Warszawa, dnia 28 czerwca 2000 r.